Voegen afsponzen doe je zodra het voegmiddel stevig is, maar nog niet hard. Bij een cementgebonden voegmiddel is dat soms na ongeveer 15 tot 30 minuten, maar de juiste tijd hangt af van het middel, de tegel en de omstandigheden.1
| Situatie | Moment om af te sponzen |
|---|---|
| Keramische wand- of vloertegels binnen | Als de voeg mat wordt, niet meer aan je vinger plakt en bij lichte aanraking zijn vorm houdt. |
| Zuigende of ruwe tegels | Vaak eerder dan bij gladde tegels. Raak de voeg in een klein proefvlak regelmatig licht aan en spons af zodra hij stevig is en niet meer plakt. |
| Warm, droog of winderig buitenwerk | De voeg kan sneller aantrekken. Werk in kleine vlakken en bescherm vers voegwerk tegen te snelle uitdroging. |
| Koele ruimte of weinig zuigende ondergrond | Het voegmiddel kan langer zacht blijven. Spons pas af als het stevig genoeg is. |
| Epoxyvoegmiddel | Volg het reinigingsmoment en de werkwijze van het specifieke middel. |
Wanneer voegen afsponzen bij cementgebonden voegmiddel?
Het juiste moment ligt tussen twee fasen. Direct na het vullen is de voeg nog zacht en gemakkelijk uit te wassen. Wacht je tot de mortel hard is, dan krijg je de resten op de tegel veel moeilijker weg. Zoek daarom naar het moment waarop het voegmiddel zijn glans verliest en stevig begint aan te voelen.
De tijd op de klok is een hulpmiddel, geen vast recept. Voor een cementgebonden voegmiddel noemt Kitcentrum bijvoorbeeld ongeveer 15 tot 30 minuten, maar dat geldt niet automatisch voor elk voegmiddel.1 Gebruik de tijd op de verpakking als uitgangspunt en spons af zodra de voeg stevig is en niet meer plakt.
Raak een voeg op een onopvallende plek licht aan met een schone vinger. Plakt er nog nat materiaal aan of trek je een groef in de voeg? Dan is het te vroeg. Voelt de voeg stevig aan, blijft hij op zijn plaats en plakt hij niet meer, dan kun je voorzichtig beginnen.2
Spons eerst een klein stukje af. Blijft de voeg gevuld en komt het overtollige materiaal van de tegel af, dan zit je goed. Wordt de voeg meteen lager of smeer je hem open, geef het materiaal dan meer tijd en probeer het opnieuw.
Wat bepaalt hoe snel je kunt afsponzen?
Voegmiddel trekt niet op elke plek even snel aan. Zelfs op één vloer kan een zonnig deel eerder klaar zijn dan een deel in de schaduw. Raak de voegen op meerdere plekken licht aan, vooral als je een groter oppervlak hebt ingewassen.
De tegel en de ondergrond
Zuigende tegels nemen vocht op uit het voegmiddel. Daardoor kan de voeg sneller stevig worden. Bij weinig zuigende, geglazuurde tegels blijft vocht doorgaans langer beschikbaar en kan het langer duren voordat je kunt afsponzen. Ook de ondergrond en de omstandigheden onder de tegel spelen mee.
Bij een ruwe of poreuze tegel kan voegmiddel zich aan het oppervlak hechten. Werk bij ruwe of poreuze tegels met een klein proefvlak en spons af zodra de voeg stevig is en de resten goed loskomen. Werk ook bij natuursteen of een tegel met een kwetsbare afwerking met een klein proefvlak: niet elke tegel verdraagt dezelfde reinigingsmethode.
Temperatuur, zon en lucht
Warmte, droge lucht, zon en wind kunnen ervoor zorgen dat vocht sneller verdwijnt. Buiten kan daardoor het ene deel van een terras al klaar zijn om af te sponzen terwijl een beschut deel nog zacht is. Bij koelte of vochtige lucht kan het juist langer duren.
Droogt het voegmiddel erg snel, maak de werkvlakken dan kleiner. Zo kun je de voegen afwerken voordat resten op de tegel vast gaan zitten. Bescherm buitenwerk ook tegen felle zon, wind en regen.
Voegbreedte en hoeveelheid materiaal
Een dun laagje voegmiddel op de tegel kan er al droog uitzien terwijl de diepere voeg nog zacht is. Voel aan de voeg zelf en spons pas af als die stevig is, ook als de waas op het oppervlak al droog lijkt.
De breedte en diepte van de voeg, de hoeveelheid water in de mortel en het soort voegmiddel beïnvloeden het verloop. Een snel afbindend middel kan eerder klaar zijn voor de spons dan een ander cementgebonden middel. Meng daarom niet meer aan dan je binnen de verwerkingstijd kunt aanbrengen en afwerken.
Zo spons je af zonder de voegen uit te wassen
Gebruik een schone spons die vochtig is, maar niet druipt. Knijp hem goed uit voordat je over het tegelwerk gaat. Een te natte spons brengt extra water in de verse voeg en kan materiaal uit de voeg halen. Dat kan ook kleurverschillen geven.
Veeg met lichte druk schuin over de voegen. Zo blijft de spons minder gemakkelijk in een voeg hangen. Spoel de spons regelmatig uit en vervang troebel spoelwater op tijd. Met schoon water en een schone spons neem je resten op, in plaats van ze over de tegels te verspreiden.2
Een eerste werkgang haalt het grootste deel van het voegmiddel weg. Maak de spons daarna schoon en ga nog eens voorzichtig over het vlak als dat nodig is. Blijf niet lang op dezelfde plek wrijven: daarmee kun je een verse voeg alsnog uithollen of het oppervlak ongelijk maken.
Spons met lichte druk schuin over de voegen om hun hoogte en vorm te behouden. Ze horen gelijkmatig gevuld te blijven, zonder diepe plekken langs de tegelranden. Zie je dat de spons de voeg beschadigt, stop dan en laat het volgende deel eerst verder aantrekken.
Wat gaat er mis als je te vroeg of te laat begint?
Te vroeg afsponzen: het zachte voegmiddel komt mee met de spons. Voegen kunnen daardoor te laag, ongelijk of plaatselijk open worden. Veel spoelwater kan ook een vlekkerig resultaat geven, vooral bij een gekleurde voeg.
Te laat afsponzen: het voegmiddel hecht sterker aan het tegeloppervlak. Je moet dan harder werken om resten te verwijderen en loopt meer kans het tegeloppervlak te beschadigen. Bij ruwe tegels kunnen resten in de structuur achterblijven.
Niet overal hetzelfde moment: begin je op een grote vloer pas als het laatste deel klaar is, dan kan het eerste deel al te ver zijn aangetrokken. Werk daarom per overzichtelijk vlak en begin met afsponzen bij het deel waar je het eerst voegmiddel hebt aangebracht. Het eerste deel is meestal ook het eerste deel dat aan de beurt is voor de spons.
Gebruik geen zuur om vers voegmiddel snel van natuursteen of cementtegels te halen. Zuur kan het oppervlak aantasten; ook cementvoegen zijn er gevoelig voor.3
Geldt hetzelfde moment voor epoxyvoegen?
Nee. Epoxyvoegmiddel is een voegmiddel op basis van kunsthars en wordt anders verwerkt dan cementgebonden mortel. Het reinigen kan uit meerdere stappen bestaan en vraagt soms om een andere spons of reinigingswijze. Wacht daarom niet vanzelf op dezelfde matte aanblik als bij een cementvoeg.
Houd bij epoxy het reinigingsmoment van het gekozen middel aan en werk in een vlak dat je op tijd kunt afwerken. Eenmaal uitgeharde epoxyresten zijn lastig te verwijderen. Werk bij een ruwe tegel eerst een klein proefvlak af op een onopvallende plek.
Veelgestelde vragen
Hoe lang mag het niet regenen na het voegen?
Verse voegen mogen tijdens het aantrekken en uitharden niet door regen worden uitgespoeld. Hoe lang bescherming nodig is, hangt af van het voegmiddel en het weer. Zorg bij afdekken dat de bescherming niet op de verse voegen drukt.
Kun je tegels inwassen met gewoon cement?
Gebruik een voegmiddel dat geschikt is voor de tegel, de voegbreedte en de ruimte. Gewoon cement is niet hetzelfde als een samengestelde voegmortel en kan anders verwerken en uitharden. Daardoor is het resultaat minder goed voorspelbaar.
Wat gebeurt er als cementsluier te lang blijft zitten?
Een cementsluier is een dunne waas van voegmiddel op de tegel. Als die verder uithardt, wordt verwijderen lastiger en is de kans groter dat resten in een ruwe tegel achterblijven. Voorkom dat door het voegwerk op tijd en met een schone, vochtige spons af te werken.
Het beste moment om af te sponzen herken je aan de voeg zelf: stevig genoeg om te blijven zitten, maar nog niet hard.
Bronnen
- Kitcentrum, Tegels voegen met een cementgebonden voegmiddel.
- Saniweb, Tegels voegen? Met dit stappenplan kun je dit zelf.
- Toptegels, Voegen schoonmaken: zo krijg je tegelvoegen weer schoon.
De afbeeldingen bij dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.