Moet je keramische tegels voegen? Meestal wel: voegmiddel beschermt de ruimte tussen de tegels tegen vuil en geeft de tegelranden steun. Bij sommige buitenterrassen met voldoende waterafvoer kunnen de voegen open blijven, als het legsysteem daarvoor geschikt is.
| Situatie | Voegen? |
|---|---|
| Wand of vloer binnen | Ja, met passend voegmiddel en ruimte langs randen. |
| Badkamer of douche | Ja, maar de voeg zelf is geen waterdichte laag. |
| Buitenterras op vaste ondergrond | Meestal wel, met voegmiddel dat geschikt is voor buiten. |
| Buitenterras op tegeldragers | Vaak open voegen, zodat water kan weglopen. |
| Keramische tegels strak tegen elkaar | Niet aan te raden, ook niet bij recht gezaagde tegels. |
Waarom moet je keramische tegels voegen?
Een voeg is de ruimte tussen twee tegels. Die ruimte wordt meestal gevuld met voegmiddel, een mortel die na het aanbrengen uithardt. Een gevulde voeg voorkomt dat vuil zich gemakkelijk in de spleet ophoopt en ondersteunt de kwetsbare randen van de tegel.
Keramische tegels en hun ondergrond kunnen een beetje bewegen door temperatuurwisselingen, vocht en belasting. Een voeg vangt kleine verschillen op, maar lost grotere bewegingen van de ondergrond niet op. Daarvoor zijn op bepaalde plaatsen aparte bewegingsvoegen nodig.
Zonder voegmiddel blijven kieren lastiger schoon te maken. Op een vloer kunnen kruimels en zand erin terechtkomen. In een natte ruimte kan water via open naden achter of onder de tegels komen. Ook een gevulde cementvoeg laat overigens vocht door: voor waterdichtheid is een geschikte laag onder het tegelwerk nodig.
Moet je keramische tegels voegen op een vloer of wand binnen?
Bij normaal verlijmde keramische tegels binnen vul je de voegen tussen de tegels. Dat geldt voor een vloer in de woonkamer, maar ook voor een keukenwand of hal. Het voegmiddel zorgt voor een gesloten en beter schoon te houden oppervlak.
De benodigde voegbreedte hangt af van het formaat, de maatvastheid en de ondergrond. Bij binnentegels zie je vaak voegen van ongeveer 2 tot 3 mm. Zijn de tegels minder gelijk van maat, dan kan een bredere voeg nodig zijn om de lijnen netjes te laten lopen. De minimale en maximale voegbreedte van het gekozen voegmiddel moeten daarbij passen.
Langs muren en andere vaste delen hoort de tegelvloer niet strak vast te zitten. Daar blijft een randvoeg vrij, zodat de vloer ruimte heeft om te bewegen. Een plint kan die ruimte aan het zicht onttrekken. De breedte en plaats van bewegingsvoegen hangen af van de constructie en het oppervlak.
Keramische tegels voegen in de badkamer
In een badkamer vul je de voegen tussen keramische tegels met een voegmiddel dat geschikt is voor vochtige ruimtes. Dat maakt de wand of vloer beter schoon te houden. Ook beperkt het voegmiddel hoeveel water direct in de ruimte tussen de tegels terechtkomt.
Een voeg is niet hetzelfde als een waterkering. Vooral in de douche is een waterdichte laag achter het tegelwerk nodig, met aansluitingen die bij dat systeem passen. De tegel, het voegmiddel en de kit vormen samen de zichtbare afwerking, maar vervangen die laag niet.
Kit en voegmiddel maken een douche zonder geschikte waterdichting niet vanzelf waterdicht. Vocht kan achter de tegels komen en schade aan de ondergrond veroorzaken.
In inwendige hoeken en bij aansluitingen op een douchebak, bad of wastafel gebruik je doorgaans een elastische kitvoeg. Die kan beweging tussen twee vlakken beter volgen dan harde voegmortel. Een kitvoeg heeft onderhoud nodig: laat loszittende of beschadigde kit niet zitten.
Moet je keramische tegels buiten voegen?
Bij een verlijmd of in mortel gelegd terras worden de voegen meestal gevuld. Gebruik dan voegmiddel dat geschikt is voor buiten en voor de gekozen ondergrond. Het moet bestand zijn tegen vocht, vorst en de belasting van het terras.
Een terras heeft ook afschot nodig, een lichte helling waardoor regenwater wegloopt. Bij een slecht afwaterende ondergrond kan water onder het tegelwerk blijven staan. Als dat water bevriest, kunnen tegels of voegen beschadigen. Een goed voegmiddel maakt een verkeerd opgebouwde ondergrond niet alsnog geschikt.
Bij een waterdoorlatende opbouw kan een waterdoorlatende buitenvoeg passen. Water loopt dan door de voeg naar een onderlaag die het verder afvoert. Op beton of een andere slecht doorlatende laag werkt dat alleen als ook de rest van de constructie voor afwatering zorgt. Een doorlatende voeg bovenop een laag waar water blijft staan, is geen oplossing.
Bij dikke keramische tuintegels op een stevig zandbed wordt soms een waterdoorlatende voegmortel toegepast. De benodigde ondergrond hangt onder meer af van de tegeldikte en de manier van leggen. Voor tegels van ongeveer 2 cm beschrijft Steenhandel Geurds een opbouw met een stevige, vlakke cementgebonden laag; voor dikkere tegels beschrijft de winkel ook plaatsing op een zandbed.1
Wanneer kunnen keramische tegels zonder voegmiddel?
Een open voeg is iets anders dan helemaal geen ruimte tussen tegels. Bij een open voeg laat je bewust een spleet vrij. Bij tegels op tegeldragers, losse steunen onder de tegel, zijn zulke open voegen vaak onderdeel van het systeem. Regenwater kan ertussen door naar de laag eronder lopen.
Dat werkt alleen als de onderliggende constructie water kan afvoeren en de tegels geschikt zijn om op deze manier te dragen. Open voegen kunnen ook vuil verzamelen en zijn minder prettig als er fijne voorwerpen in kunnen vallen. Op een balkon of dakterras mag water niet bij de gevel of in de constructie blijven staan.
Ook bij sommige op zand gelegde terrastegels zijn open of anders gevulde voegen mogelijk. De keuze hangt dan af van de stabiliteit, afwatering en tegelsoort. Een open voeg op een gewone verlijmde binnenvloer of in een douche is geen gelijkwaardig alternatief voor voegmiddel.
Kun je gerectificeerde tegels strak tegen elkaar leggen?
Nee, ook bij gerectificeerde tegels is een voeg nodig. Gerectificeerd betekent dat de randen na het bakken recht op maat zijn gemaakt. Daardoor zijn de tegels meestal gelijkmatiger van formaat en kan een smallere voeg mogelijk zijn.
Helemaal tegen elkaar leggen geeft geen ruimte voor kleine maatverschillen of beweging. Tegelranden kunnen elkaar raken en afbrokkelen. Een zeer smalle opening is ook moeilijk volledig met voegmiddel te vullen. Op die plekken blijft vuil gemakkelijker achter en krijgt de rand minder steun.
Rechte randen betekenen dus niet dat een tegel voegloos gelegd kan worden. Een smalle voeg geeft een rustig beeld, maar moet breed genoeg zijn voor zowel de tegel als het voegmiddel. Kijk daarvoor naar de voorschriften van de tegel en het voegmiddel.
Welk voegmiddel past bij de situatie?
Een gewone cementgebonden voegmortel is voor veel wanden en vloeren binnen geschikt. Voor een douche kies je een uitvoering die bedoeld is voor vochtige ruimtes. Bij vloerverwarming is een voegmiddel nodig dat past bij een verwarmde tegelvloer en de bewegingen van die vloer kan volgen.
Epoxyvoeg is een andere mogelijkheid. Dit is voegmiddel op basis van kunsthars. Het neemt weinig water en vuil op en kan geschikt zijn op plaatsen die zwaar worden belast of vaak nat zijn. Het verwerken vraagt wel meer zorg dan bij een gewone cementvoeg: achtergebleven resten kunnen lastig van de tegel te verwijderen zijn.
Buiten telt niet alleen of het middel tegen regen en vorst kan. Ook de voegbreedte, de diepte en de ondergrond bepalen of het geschikt is. Een product voor een stabiel verlijmd terras is niet automatisch geschikt voor tegels die los op zand liggen. Omgekeerd hoort een voeg voor een waterdoorlatende opbouw niet vanzelf op ieder betonnen terras.
Voegmiddel is ten slotte geen vervanging voor een bewegingsvoeg. Een harde voeg tussen tegels heeft een andere taak dan de elastische aansluiting langs een muur of in een binnenhoek.
Wat gaat er mis als de voeg ontbreekt of verkeerd is gevuld?
Het eerste probleem is vaak praktisch: er verzamelt zich vuil tussen de randen. Bij buitenwerk kan materiaal in de openingen terechtkomen en de waterafvoer belemmeren. Op een keukenvloer kunnen vocht en etensresten in de spleten blijven zitten.
Andere gevolgen worden pas later zichtbaar. Een gedeeltelijk gevulde voeg kan plaatselijk afbrokkelen. Een te harde aansluiting tegen een wand kan bij beweging scheuren of de tegelrand belasten. Scheuren kunnen ook wijzen op een bewegende of onvoldoende stevige ondergrond. Alleen de zichtbare scheur vullen neemt die oorzaak niet altijd weg.
Bij buitenvoegen versnelt een harde waterstraal het uitslijten. Vegen of afspoelen met een tuinslang is vriendelijker voor de voeg. Gebruik je toch een hogedrukreiniger, houd dan afstand en richt de straal niet langdurig op de voegen.1
Veelgestelde vragen
Wat zijn keramische tegels?
Keramische tegels worden gemaakt van onder meer klei en daarna op hoge temperatuur gebakken. Ze zijn er voor vloeren, wanden en buiten, maar niet iedere tegel is voor elke toepassing geschikt.
Kun je een beschadigde tegelvoeg herstellen?
Een kleine beschadiging kan soms plaatselijk worden hersteld met een passend voegmiddel. Komt de scheur terug of zitten meerdere tegels los, dan is het verstandig eerst naar de ondergrond en mogelijke beweging te kijken.
Wat mag je niet gebruiken op keramische tegels en voegen?
Schurende middelen kunnen sommige tegeloppervlakken beschadigen. Sterk zure reinigers kunnen cementgebonden voegen aantasten. Gebruik voor gewoon onderhoud liever water en een mild reinigingsmiddel dat geschikt is voor de tegel en de voeg.
Een gevulde voeg is voor de meeste keramische tegelvloeren en wanden de juiste keuze. Alleen bij een legmethode die voor open voegen is ontworpen, zoals sommige terrassen op tegeldragers, laat je de ruimte tussen de tegels bewust open.
Bronnen
- Steenhandel Geurds, Keramische tuintegels leggen, zo pak je dat zelf aan.
De afbeeldingen bij dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.