Steigerhout is meestal een grove plank van vurenhout, genoemd naar de steigerplanken die in de bouw worden gebruikt. Het is geen aparte houtsoort: je vindt zowel nieuwe planken als gebruikte of nieuw gemaakte planken met een verweerd uiterlijk.1
| Situatie | Wat je kunt verwachten |
|---|---|
| Meubel binnenshuis | Goed te zagen en te schuren; het zachte hout krijgt wel snel deuken en vlekken. |
| Meubel buitenshuis | Geschikt als het hout kan drogen; onbehandeld vuren is gevoelig voor langdurig vocht. |
| Gebruikte plank | Heeft echte gebruikssporen, maar kan ook vervuiling of verborgen metaal bevatten. |
| Nieuwe plank met oude look | Lijkt verweerd door een bewerking, maar is niet per se op een steiger gebruikt. |
| Werkvloer op een steiger | Vraagt geschikte, goedgekeurde steigerplanken; een meubelplank is niet automatisch veilig. |
Wat is steigerhout precies?
De naam steigerhout komt van de planken die op bouwsteigers werden gelegd. Die moesten een werkvloer vormen voor mensen en materiaal. Tegenwoordig wordt de naam ook gebruikt voor vergelijkbare planken die bedoeld zijn voor meubels, wandbekleding en tuinprojecten.
Het materiaal is meestal vurenhout, afkomstig van een naaldboom. Vuren is zachthout, geen hardhout. De naam steigerhout zegt dus vooral iets over de oorspronkelijke toepassing of het uiterlijk van de plank, niet over een zelfstandige houtsoort.1
Een traditionele steigerplank is ongeveer 3 cm dik en 20 cm breed. Lengtes lopen uiteen; bij planken voor de bouw komt ongeveer 5 meter voor. Meubelplanken en op maat gezaagde delen kunnen andere maten hebben.1 Meet daarom de werkelijke dikte en breedte als planken precies op elkaar moeten aansluiten.
Zo herken je steigerplanken
Steigerhout herken je vaak aan brede, relatief dikke planken met zichtbare nerven en noesten. Het oppervlak is geregeld ruw gezaagd. Nieuw vuren is meestal licht van kleur; hout dat buiten heeft gelegen kan grijs en ongelijk verkleurd zijn.
Die kenmerken zijn geen sluitend bewijs dat een plank echt op een bouwsteiger heeft gelegen. Ook nieuw hout kan ruw worden gelaten of grijs worden gemaakt. Voor de keuze is het daarom nuttiger om te weten hoe de plank is gebruikt en opgeslagen dan alleen naar de kleur te kijken.
Let bij het beoordelen op deze eigenschappen:
- Vorm: kijk langs de lengte en breedte van de plank. Een kromme of holle plank is lastiger vlak te verwerken.
- Oppervlak: ruwe delen geven een zichtbaar gezaagde structuur, maar kunnen splinters afgeven. Voor een zitvlak of tafelblad is schuren vaak nodig.
- Scheuren en noesten: kleine scheuren en vaste noesten horen bij hout. Grote scheuren of losse noesten kunnen de plank plaatselijk verzwakken.
- Vocht: een plank die lang buiten lag, kan nog vochtig zijn. Verwerk je die direct in een verwarmde kamer, dan kan ze tijdens het drogen krimpen of kromtrekken.
- Herkomst: bij echt gebruikte planken zijn cement, verf, vuil en metaal mogelijke gebruikssporen. Een mooie grijze kleur vertelt niets over wat er eerder op het hout terechtkwam.
Nieuw, gebruikt of nieuw met een oude uitstraling
Nieuw steigerhout heeft meestal een lichte kleur en weinig gebruikssporen. Je kunt de planken zelf gladder schuren of afwerken. Nieuw betekent niet automatisch droog: ook vers of buiten opgeslagen hout kan nog veel vocht bevatten.
Gebruikt steigerhout heeft daadwerkelijk een eerdere toepassing gehad. Je kunt deuken, verkleuringen en resten van bouwmateriaal zien. Dat geeft een doorleefd oppervlak, maar maakt de selectie voor een meubel ook lastiger. Niet iedere vlek is onschuldig en niet elke beschadiging is alleen zichtbaar aan de buitenkant.
Nieuw hout met een oude look is bewerkt om een verweerde kleur te krijgen. Het hoeft niet dezelfde beschadigingen of vervuiling te hebben als een gebruikte plank.1 Voor een tafel in huis kan dat prettig zijn als je wel de grijze uitstraling wilt, maar geen onbekende gebruiksgeschiedenis.
Gebruik geen planken met onbekende olie-, verf- of chemische resten voor een tafel, speelgoed of een ander voorwerp waarmee je vaak in contact komt. Schuren maakt onbekende vervuiling niet aantoonbaar veilig en kan vervuild stof verspreiden.
Haal bij hergebruik eerst zichtbare spijkers en schroeven weg. Zaag of schuur niet zomaar in een plank met onbekende resten of mogelijk verborgen metaal. Hout dat zacht, brokkelig of diep aangetast is, is geen goede basis voor een dragend meubel.
Waar kun je steigerhout gebruiken?
Voor meubels binnenshuis is steigerhout geschikt als je een zichtbaar houten oppervlak wilt en kleine gebruikssporen accepteert. Een kast, bank of tafel kan jarenlang meegaan in een droge ruimte. Het hout is eenvoudig te zagen en te schroeven, maar krijgt door zijn zachte oppervlak gemakkelijker krassen en deuken dan veel hardere houtsoorten.2
Bij een tafelblad maakt de afwerking verschil. Ruwe planken voelen minder prettig aan en in de groeven blijft vuil gemakkelijker zitten. Een gladder geschuurd blad is beter af te nemen, al blijft de natuurlijke tekening zichtbaar. Onbehandeld hout neemt gemorste vloeistof sneller op en kan daardoor vlekken krijgen.
Buiten kun je steigerhout gebruiken voor bijvoorbeeld een tuinbank of plantenbak. De plaats bepaalt dan veel van de levensduur. Een bank onder een afdak, waarvan de poten niet in plassen staan, droogt doorgaans beter dan een plantenbak die voortdurend natte aarde raakt. Direct grondcontact en ingesloten vocht vergroten de kans op houtrot.
In een badkamer of andere vochtige ruimte kan het hout sterk op wisselingen in vocht reageren. Gebruik het liever niet op een plek die voortdurend nat wordt. Zorg bij wandbekleding dat vocht achter de planken niet opgesloten raakt en dat de ruimte goed kan drogen.
Wil je de planken echt als werkvloer op een steiger gebruiken? Dan zijn de kwaliteit, staat en geschiktheid voor die toepassing bepalend. Een plank die als steigerhout voor meubels wordt verkocht, is niet automatisch gekeurd of geschikt om personen te dragen.
Waarom steigerhout kan krimpen en kromtrekken
Hout neemt vocht op en geeft het weer af. Daardoor kan het uitzetten en krimpen; dat heet werken. Vooral over de breedte van een plank is die beweging merkbaar. Een natte plank die in een verwarmde kamer droogt, kan smaller worden of hol trekken.3
Dat geldt ook voor oud steigerhout. Een gebruikte plank is niet definitief uitgewerkt: bij een verandering van luchtvochtigheid kan het hout opnieuw bewegen. Een oude plank die buiten nat is geworden, kan binnen dus nog steeds vervormen.
Laat hout voor een binnenmeubel eerst drogen en wennen aan de ruimte waarin het komt te staan. Leg de planken daarbij zo dat er lucht langs kan. Hoe lang dat duurt, hangt onder meer af van het vocht in de plank en de omstandigheden in de ruimte. Een vochtmeter geeft meer zekerheid dan alleen voelen of het oppervlak droog is.
Maak een breed blad niet zo vast dat de planken nergens heen kunnen. Als hout wel wil krimpen maar wordt tegengehouden, kunnen scheuren ontstaan of verbindingen loskomen. Bevestigingen die enige beweging toelaten zijn vooral nuttig bij een breed tafelblad.
Veelgemaakte fouten bij verwerken
Een veelvoorkomende fout is direct een meubel maken van vochtige planken en het meteen strak afwerken. Na plaatsing binnen kunnen naden open gaan staan en kan het blad ongelijk worden. Droog hout dat past bij de gebruiksruimte geeft een stabieler uitgangspunt, al blijft beweging mogelijk.
Ook schroeven dicht bij de rand kan problemen geven. De plank kan daar splijten, zeker bij een scheur of een noest. Boor de schroefgaten voor en plaats bevestigingen niet te dicht bij het uiteinde van de plank.1
Buiten gaat het vaak mis bij de onderzijde. Als poten rechtstreeks op natte tegels of aarde staan, blijft juist het uiteinde van het hout lang vochtig. Zet een meubel op een ondergrond waar water kan wegstromen en gebruik zo nodig doppen of afstandhouders. Laat ook tussen aangesloten delen ruimte voor afwatering en droging.
Een dikke verf- of laklaag lost een vochtprobleem in de constructie niet vanzelf op. Als water via naden of beschadigingen binnendringt en moeilijk weg kan, blijft het hout nat. Een goede plek en een constructie die kan drogen zijn daarom minstens zo belangrijk als de afwerking.
Onderhoud en levensduur van steigerhout
Binnen volstaat voor dagelijks onderhoud meestal een droge of licht vochtige doek. Neem gemorste vloeistof snel op, vooral bij onbehandeld hout. Gebruik niet meer water dan nodig en laat het oppervlak na het schoonmaken drogen.
Buiten verwijder je vuil en groene aanslag met een zachte borstel en water. Vermijd een harde straal van een hogedrukreiniger: die kan het zachte oppervlak beschadigen en ruwer maken. Een meubel dat in een nat seizoen droog en geventileerd wordt opgeslagen, blijft minder lang vochtig dan een meubel dat voortdurend in de regen staat.
Voor onbehandeld steigerhout buiten wordt ongeveer 5 tot 10 jaar als richtlijn genoemd.2 Dat is geen garantie: een beschut meubel dat goed kan drogen kan langer meegaan, terwijl hout met grondcontact of opgesloten vocht eerder kan rotten. Binnen, op een droge plek, kan steigerhout tientallen jaren meegaan.2
Vergrijzing door zon en regen is op zichzelf geen bewijs van houtrot. Voel of een plek zacht en brokkelig is, vooral bij verbindingen en de onderkant van poten. Een verweerde kleur kun je laten zoals die is; aangetast hout vraagt om vervanging of herstel.
Veelgestelde vragen
Hoe behandel je steigerhout?
Schuur het oppervlak eerst splintervrij en maak het stofvrij. Voor een binnenmeubel kun je een geschikte meubelolie of lak gebruiken om vuil en vocht minder snel te laten intrekken; voor buiten is een afwerking nodig die voor buitenhout geschikt is. Volg de aanwijzingen voor het gekozen middel en werk ook de randen en kopse kanten af, waar hout makkelijk vocht opneemt.
Wat is het sterkste hout voor buiten?
Dat hangt af van wat je met sterk bedoelt: draagkracht, slijtvastheid en weerstand tegen houtrot zijn verschillende eigenschappen. Voor een tuinmeubel is niet alleen de houtsoort van belang, maar ook de dikte, de verbindingen en de kans om te drogen. Steigerhout kan voor zo’n meubel stevig genoeg zijn, maar onbehandeld vuren is niet de meest rotbestendige keuze.
Wat is beter, Douglas of steigerhout?
Voor een verweerd uiterlijk en eenvoudig te bewerken planken is steigerhout een logische keuze. Douglashout heeft een andere kleur en wordt ook buiten toegepast, maar de levensduur hangt bij beide af van de kwaliteit en de manier waarop het hout nat wordt en opdroogt. De vergelijking is niet helemaal gelijk: Douglas is een houtsoort, terwijl steigerhout meestal een benaming voor vuren planken is.
Voor een geslaagd steigerhouten meubel zijn vooral droge, geschikte planken en ruimte om te drogen van belang.
Bronnen
- Gadero, Steigerhout: alle informatie en eigenschappen.
- De Jong Hout & Staalhandel, Welk hout is het beste voor steigerplanken?
- Steigerhoutenmeubelshop, Hoeveel werkt steigerhout?
De afbeeldingen bij dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.