Wat is teakhout en waar gebruik je het voor?

Wat is teakhout en waar komt het vandaan?

Teakhout komt van de teakboom, een loofboom die van oorsprong groeit in Zuid- en Zuidoost-Azië. Daaronder vallen onder meer India, Myanmar, Thailand en Laos. Tegenwoordig wordt teak ook op plantages in andere tropische gebieden geteeld, bijvoorbeeld in Afrika en Latijns-Amerika.²

Het is één houtsoort, maar niet elke plank heeft dezelfde eigenschappen. De groeiplaats, de leeftijd van de boom en het deel van de stam waaruit de plank is gezaagd, maken verschil. Daardoor kan teak lichter of donkerder zijn en kan ook de weerstand tegen aantasting verschillen.¹

In de handel staan soms namen met het woord teak die niet voor hout van Tectona grandis worden gebruikt. Wil je zeker weten welke houtsoort je voor je hebt, dan is de botanische naam duidelijker dan alleen de handelsnaam.¹

De eigenschappen van teakhout

Vers bewerkt teak is meestal geelbruin tot goudbruin. Je kunt donkere strepen in de nerf zien, al verschillen kleur en tekening per plank. Het hout voelt vaak wat olieachtig aan door stoffen die er van nature in zitten.² Kleur alleen is geen bewijs dat een meubel van teak is: een afwerking kan het uiterlijk veranderen.

Een praktische eigenschap is dat teak relatief weinig werkt. Dat betekent dat het minder krimpt en uitzet bij veranderingen in vocht dan veel andere houtsoorten. Het blijft daardoor vaak goed in vorm, maar het is niet volledig vormvast: ook teak kan een scheurtje krijgen of kromtrekken.²

Teak is niet de hardste houtsoort. In vergelijking met bijvoorbeeld ipé is het lichter en zachter, waardoor je er gemakkelijker een deuk in kunt maken. Bij een eettafel of vloer kunnen gebruikssporen dus zichtbaar worden, ook als het hout verder in goede staat is.²

De natuurlijke stoffen in teak dragen bij aan de weerstand tegen vocht en aantasting. Dat maakt het hout geschikt voor situaties waarin het af en toe nat wordt. Het betekent niet dat teak waterdicht is of dat ieder stuk even goed tegen langdurig vocht kan.

Kernhout, spinthout en kwaliteit

Vooral bij gebruik buiten maakt het uit uit welk deel van de stam het hout komt. Kernhout is het binnenste deel van de stam. Het lichtere spinthout ligt daar omheen en is doorgaans minder bestand tegen aantasting. Voor een tuinbank die veel regen krijgt, is kernhout daarom een betere keuze dan een plank met veel spinthout.

Je komt ook de aanduidingen A-, B- en C-kwaliteit tegen. Die worden gebruikt om verschillen in onder meer kleur, noesten en het aandeel kernhout aan te geven. C-kwaliteit wordt vaak gekoppeld aan spinthout, terwijl A-kwaliteit meestal vooral uit geselecteerd kernhout bestaat.³

Zo’n letter vertelt niet alles over een afzonderlijke plank of een compleet meubel. Een gelijkmatige kleur is bijvoorbeeld prettig als je een rustig blad wilt, maar zegt op zichzelf weinig over de verbindingen of de eerdere belasting. Vraag bij buitengebruik liever naar het aandeel kernhout en bekijk ook hoe het meubel of de constructie is gemaakt.

De natuurlijke duurzaamheidsklasse geeft aan hoe goed kernhout weerstand biedt tegen aantasting door schimmels. Bij teak worden klassen van 1 tot 3 genoemd, afhankelijk van onder meer de herkomst. Klasse 1 staat voor een hogere natuurlijke weerstand dan klasse 3. Deze indeling is geen garantie voor een vaste levensduur van een meubel.²

Waar is teakhout geschikt voor?

Binnen wordt teak gebruikt voor tafels, kasten en andere meubels. Het hout werkt relatief weinig en de warme kleur past bij zowel gladde als meer verweerde oppervlakken. Op een tafelblad blijven vlekken en krassen wel mogelijk. Een afwerking kan het oppervlak beter beschermen tegen vocht en vuil.

Buiten zie je teak onder meer in tuinmeubels, schuttingen en scheepsdekken.¹ Vooral goed kernhout kan daar lang meegaan. De constructie is minstens zo belangrijk: water moet weg kunnen lopen en houten delen moeten na regen weer kunnen drogen.

In een badkamer kan teak bijvoorbeeld worden gebruikt voor een bankje of meubel. Het kan tegen wisselend vocht, maar een verbinding waarin steeds water blijft staan is kwetsbaarder. Een meubel dat voor een droge woonkamer is gemaakt, is niet automatisch geschikt voor een natte ruimte: ook lijm, plaatmateriaal en metalen onderdelen moeten tegen die omstandigheden kunnen.

Voor een vloer kan teak een rustige uitstraling geven doordat het relatief weinig werkt. Een vloer krijgt wel andere belasting dan een kast. Zand onder schoenen kan krassen veroorzaken en zware voorwerpen kunnen indrukken achterlaten. De dikte, opbouw en afwerking van de vloer bepalen mede hoe goed die met gebruik omgaat.

In contact met de grond zijn de omstandigheden zwaarder dan bij een tuinbank op een terras. Het hout blijft er langer vochtig en is moeilijker te inspecteren. Een hoge natuurlijke weerstand betekent daarom niet dat elke teakpaal even lang meegaat.

Plantagehout en hergebruikt teak

Plantage-teak komt van bomen die voor houtproductie zijn aangeplant. Ook binnen deze groep bestaan verschillen tussen planken. Jonger hout kan bijvoorbeeld meer spinthout bevatten dan je voor een blootgestelde buitentoepassing wilt. De naam plantage-teak zegt dus op zichzelf niet welke kwaliteit je krijgt.

Hergebruikt teak heeft eerder een functie gehad, bijvoorbeeld als onderdeel van een gebouw. Het kan oude gaten, reparaties, verfresten of een ongelijk oppervlak hebben.⁴ Die sporen zijn niet meteen een probleem, maar ze zijn wel relevant bij een tafelblad dat vlak moet zijn of bij een dragend onderdeel.

Let bij gebruikt hout op zachte plekken, diepe scheuren en oude bevestigingsgaten. Een mooi verweerd oppervlak kan verhullen dat een verbinding verzwakt is. Bij een tafel is vooral van belang of de poten en het blad stevig vastzitten; bij losse planken telt ook of er nog oude spijkers of schroeven in zitten.

Hout gaat lang mee als materiaal, maar dat is iets anders dan verantwoord bosbeheer. Een keurmerk zoals FSC geeft informatie over eisen aan de herkomst en het beheer. Bij hergebruikt teak kan de vorige toepassing informatie geven over de herkomst, al zegt hergebruik op zichzelf niet alles over de oorspronkelijke kap.¹

Levensduur en veelgemaakte fouten

Er is geen vaste levensduur die voor alle teak geldt. Een kast in een droge woonkamer wordt anders belast dan een tuinbank die het hele jaar op een natte plek staat. De kwaliteit van het hout, de verbindingen en de mogelijkheid om te drogen bepalen samen hoe lang het bruikbaar blijft.

Onbehandeld teak buiten vergrijst door zon en vocht. Die grijze kleur zit aan het oppervlak en betekent niet automatisch dat het hout rot is.³ Vuil en groene aanslag zijn iets anders: die kun je voorzichtig verwijderen met water en een zachte borstel. Laat het hout daarna goed drogen.

Een veelgemaakte fout is om een binnenmeubel zonder meer buiten te zetten omdat het blad van teak is. Het onderstel of de lijm kan minder goed tegen regen. Ook een gesloten hoes over nat hout kan vocht vasthouden. Zorg daarom voor lucht rond het meubel en laat water niet op het blad of in verbindingen staan.

Een andere vergissing is vergrijzing aanzien voor schade en het oppervlak telkens agressief schoonmaken. Hard schuren of een hogedrukreiniger kan juist houtvezels beschadigen. Wil je de bruine kleur langer behouden of vlekken beperken, dan vraagt dat een passende afwerking en periodiek onderhoud. Laat overtollige olie niet op het oppervlak liggen en laat gebruikte doeken veilig uitgespreid drogen vanwege het risico op zelfontbranding.

Veelgestelde vragen

Is teak hetzelfde als hardhout?

Teak is een soort hardhout, maar hardhout is de verzamelnaam voor hout van loofbomen. Niet elke hardhoutsoort heeft dezelfde hardheid of weerstand tegen vocht.

Wat is beter, teakhout of eikenhout?

Dat hangt af van de toepassing. Voor een tuinmeubel is teak van goed kernhout vaak een praktische keuze door de weerstand tegen weersinvloeden en het beperkte werken. Voor een binnenmeubel kan eiken ook geschikt zijn; uiterlijk, afwerking en gebruik wegen dan mee.

Wat is het sterkste hout voor buiten?

Er is niet één houtsoort die in elke buitensituatie het sterkst is. Hardheid, draagkracht en weerstand tegen houtrot zijn verschillende eigenschappen. Teak is vooral bekend om zijn weerbestendigheid en beperkte werking, niet omdat het de hardste houtsoort is.

Voor een teakmeubel dat buiten komt te staan, zijn goed kernhout en een constructie die kan drogen belangrijker dan alleen een mooie goudbruine kleur.

De afbeeldingen bij dit artikel zijn digitaal gemaakt ter illustratie.